Rekomendacje przed egzaminem ósmoklasisty - j. polski

W grudniu 2018 r. Centralna Komisja Egzaminacyjna i okręgowe komisje egzaminacyjne przeprowadziły Diagnozę kompetencji ósmoklasistów. Próbę uczniów dobrano tak, by była w maksymalnym stopniu reprezentatywna dla populacji ósmoklasistów w Polsce.

  

Rekomendacje dla nauczycieli, rodziców i uczniów

Na podstawie analizy wyników Diagnozy z języka polskiego można sformułować następujące rekomendacje.

  1. Warto z uczniami ćwiczyć – np. podczas omawiania lektur obowiązkowych i dodatkowych – wykorzystywanie w interpretacji utworów potrzebnych kontekstów, np. kulturowego, biograficznego, społecznego. Lektura może stanowić punkt wyjścia do rozmowy o ważnych problemach, które dotyczą nie tylko bohaterów literackich, ale także człowieka współczesnego. To, że lektury powinny być źródłem refleksji nad sobą i światem, wynika bezpośrednio z podstawy programowej. 
  2. Uczniowie powinni podejmować próby określania problematyki egzystencjalnej czytanych tekstów oraz ich wartości etycznych i estetycznych. Warto zachęcać uczniów do samodzielnego formułowania pytań, na które można znaleźć odpowiedzi w tekście, i do prezentowania własnych odpowiedzi na te pytania, niejako do „spierania się” z tekstem.
  3. Ważne miejsce w arkuszu zajmują również wszelkiego rodzaju teksty ikoniczne, np. plakat, reprodukcja dzieła, rysunek, fotografia, a polecenia z nimi związane sprawdzają umiejętności z zakresu odbioru tekstów kultury. Zadania, w których pojawiają się teksty o charakterze ikonicznym, sprawdzają umiejętność odczytywania i łączenia znaczeń z różnych rodzajów tekstów. Istotą zadań o charakterze ikonicznym jest kształcenie umiejętności odczytywania symboli. Warto ćwiczyć takie umiejętności w trakcie lekcji, ponieważ rozwijają myślenie abstrakcyjne, wrażliwość i wyobraźnię uczniów.
  4. Najważniejszą umiejętnością, zarówno w zadaniach krótkiej, jak i rozszerzonej odpowiedzi, jest argumentowanie. Opanowanie tej umiejętności służy nie tylko właściwemu rozwiązaniu zadań egzaminacyjnych, ale przygotowuje ucznia do udziału we wszelkiego rodzaju dyskusjach, prezentowania i obrony własnego stanowiska. Warto rozwijać umiejętność budowania pojedynczych argumentów uzasadniających odpowiedź oraz tworzenia szerokiej i spójnej argumentacji, która pozwala uzasadniać przyjęte stanowisko w formie np. wypracowania.
  5. Warto uświadomić uczniom konieczność używania w wypracowaniu zróżnicowanego słownictwa i różnych konstrukcji składniowych oraz sprawdzenia własnego tekstu w celu usunięcia ewentualnych błędów językowych. Przeprowadzona diagnoza pokazała, że w tworzeniu własnego tekstu uczniowie nie potrafią wykorzystać wiedzy z zakresu kształcenia językowego i przełożyć jej na praktyczne umiejętności.
  6. Przed egzaminem warto również:
    • powtórzyć z uczniami zagadnienia z zakresu treści i problematyki lektur obowiązkowych z klas VII–VIII
    • zwrócić uwagę uczniów na właściwe rozumienie terminologii literackiej, kulturowej i językowej
    • ćwiczyć z uczniami rozumienie poleceń, w szczególności tematów wypracowań i wszystkich elementów, które temat zawiera; uczeń powinien mieć świadomość, czego się od niego oczekuje i jakie czynności ma wykonać
    • położyć nacisk na wzbogacanie słownictwa uczniów przez ćwiczenia z zakresu synonimiki leksykalnej i korzystanie ze słowników w ramach samokształcenia
    • zachęcać uczniów do starannego formułowania odpowiedzi i niepozostawiania w arkuszu pustych miejsc.