Po egzaminie 2020 w klasie VIII

Centralna Komisja Egzaminacyjna opublikowała sprawozdanie po egzaminie ósmoklasisty w roku 2020. Prezentujemy rekomendacje i zachęcamy do zapoznania się z całym sprawozdaniem.

Analiza wyników uzyskanych przez uczniów na egzaminie z języka polskiego będzie na pewno przydatna do planowania pracy dydaktycznej. Zatem w praktyce szkolnej warto:

  • doskonalić umiejętność czytania ze zrozumieniem poprzez pracę z wybranymi fragmentami z tekstów literackich, w tym lektur szkolnych, a także rozwiązywanie zadań odnoszących się do wybranego fragmentu, a pomijających znajomość całej lektury
  • doskonalić umiejętność rozumienia utworów literackich poprzez wprowadzanie ćwiczeń polegających np. na układaniu planu wydarzeń do wybranego fragmentu tekstu literackiego
  • kształtować umiejętność argumentowania poprzez zachęcanie uczniów do formułowania argumentów podczas tworzenia wypowiedzi pisemnych, do uzasadniania swojego zdania poprzez odwołanie się do przykładów z utworów literackich, w tym szczególnie lektur obowiązkowych
  • kształtować umiejętność interpretowania tekstów ikonicznych poprzez wprowadzanie na lekcji ćwiczeń sprawdzających umiejętność łączenia treści, np. obrazów, plakatów, grafiki, zdjęć z wybranymi tekstami literackimi
  • kształcić umiejętności językowe w taki sposób, aby uczniowie mieli możliwość posługiwania się szerokim zakresem środków językowych, które pozwolą im na pełną i swobodną realizację tematu, a zatem pracować nad wzbogacaniem i różnicowaniem składni, a także leksyki, w tym frazeologii
  • wypracowywać u uczniów nawyk zwracania szczególnej uwagi na ortografię i interpunkcję; ćwiczyć te umiejętności na lekcjach poprzez np. wspólne poprawianie tekstów zawierających błędy ortograficzne i interpunkcyjne.

Wnioski z tegorocznego egzaminu należy potraktować jako wskazówkę służącą poprawie efektów pracy z uczniami. Podczas edukacji matematycznej wskazane jest:

  • ćwiczenie umiejętności uważnego czytania treści zadań i poleceń, zarówno w zadaniach zamkniętych, jak i otwartych, oraz dokonywania szczegółowej ich analizy
  • zwracanie uwagi na dokładną analizę form graficznych zamieszczonych w zadaniach
  • zachęcanie uczniów do wykonywania pomocniczych rysunków, schematów oraz zapisywania danych i niewiadomych, nie tylko w zadaniach otwartych lub dotyczących zagadnień z geometrii
  • ćwiczenie sprawności matematycznych niezbędnych do rozwiązywania zadań, ze zwróceniem szczególnej uwagi na sprawność rachunkową
  • zachęcanie uczniów do szacowania wyników, szczególnie w zadaniach osadzonych w kontekście praktycznym oraz zwracanie uwagi na realność podanych szacunkowych wyników
  • kształcenie umiejętności szacowania wyników wyrażeń arytmetycznych, które zawierają ułamki, potęgi i pierwiastki
  • rozwiązywanie, w miarę możliwości, większej liczby zadań, w których problem jest zdefiniowany w nietypowy sposób
  • kształcenie umiejętności rozwiązywania zadań wymagających uzasadnienia postawionej tezy z wykorzystaniem ogólnych zależności i własności obiektów matematycznych
  • ćwiczenie umiejętności budowania modelu matematycznego dla danego kontekstu, w szczególności na przykładach zadań, które można rozwiązać różnymi sposobami
  • rozwiązywanie zadań, wymagających łączenia umiejętności z różnych działów matematyki.

Analiza wyników egzaminu z języka obcego oraz odpowiedzi uczniów do zadań otwartych pozwala na wyciągnięcie następujących wniosków.

  • Wskazując odpowiedzi do zadań zamkniętych, uczniowie często dokonują wyboru na podstawie podobieństwa pojedynczych słów w opcjach odpowiedzi do zadania oraz w tekście, nie analizując przeczytanej lub wysłuchanej informacji. Może to wynikać z ograniczonego zasobu słownictwa, którym zdający dysponują, albo też ze sposobu uczenia się nowego słownictwa, np. z wykorzystaniem listy słów w języku obcym oraz ich polskich odpowiedników. Wówczas uczący się przyswaja jedynie pojedyncze wyrazy, których nie jest w stanie zastosować w praktyce. Wskazane jest zatem, aby prezentowanie nowego słownictwa odbywało się z jego zastosowaniem w kontekście, a także, aby uczniowie przyswajali całe frazy i wyrażenia, a nie tylko pojedyncze słowa. Warto również prezentować uczniom metody i sposoby uczenia się sprzyjające zapamiętywaniu, a także wykorzystywać je w procesie edukacyjnym, np. mapy myśli, fiszki, słowniczki obrazkowe, notatki, skojarzenia, rymowanki, nauka przeciwieństw. Podczas treningu strategii egzaminacyjnych, rozwiązując zadania zamknięte, uczeń powinien zrozumieć nie tylko, dlaczego dana odpowiedź jest poprawna, ale również wskazać fragmenty tekstu eliminujące niepoprawne opcje odpowiedzi.
  • Zadania otwarte stanowią dla ósmoklasistów większe wyzwanie niż zadania zamknięte – jest to typowe dla uczących się języka obcego, gdyż wskazanie poprawnej odpowiedzi jest łatwiejsze od jej sformułowania. Wskazane jest zatem, aby podczas lekcji użycie języka obcego dominowało nad użyciem języka ojczystego i aby „czas mówienia ucznia” dominował nad „czasem mówienia nauczyciela”. A także, aby w procesie lekcyjnym zadania dobierać w taki sposób, by jak najwięcej z nich wymagało czynnego stosowania poznawanych wyrażeń i struktur. Podczas rozwiązywania zadań z lukami warto podkreślać również znaczenie „otoczenia” luki, czyli informacji znajdujących się przed i po luce. Otoczenie luki wskazuje np. na formę, w jakiej dany wyraz/wyrażenie powinny wystąpić w luce, czy też doprecyzowuje, jakich informacji oczekuje się od zdającego do jej uzupełnienia, dlatego tak ważne jest, aby uczniowie zwracali uwagę na przekazanie określonej informacji z jego uwzględnieniem.
  • Słaba znajomość słownictwa i struktur gramatycznych oraz nieumiejętne ich stosowanie znacząco wpływa na obniżenie wyników za wszystkie zadania w arkuszu egzaminacyjnym. Błędy językowe oraz błędy zapisu często zakłócają przekaz informacji, powodując niejasność lub dwuznaczność wypowiedzi pisemnych oraz udzielanych odpowiedzi w pozostałych zadaniach otwartych. Zatem zwracanie uwagi na poprawność językową oraz ćwiczenie poprawnego użycia i zapisu struktur leksykalno-gramatycznych znacząco wpływa na osiągnięcie przez uczniów sukcesu egzaminacyjnego. Istotne jest też, aby uświadamiać uczniom, w jakim stopniu popełnione przez nich błędy przekładają się na jakość przekazu informacji, gdyż często różnica między tym, co zdający chciał wyrazić, a rzeczywiście przekazaną przez niego treścią, jest znaczna.