Mnemoniki - sztuczki „ruchowe” dla najmłodszych

Zastanawiasz się, jak „wykorzystać” w trakcie nauki ruch i aktywność ciała Twojego dziecka? W poprzednich artykułach dotyczących mnemotechnik wyjaśniałam, czym są mnemotechniki, jak je stosować, by szybciej nauczyć się zasad ortografii, dat czy słówek z angielskiego

. Tym razem chciałabym się skupić na technikach, które uaktywniają dziecko fizycznie. Takich, które pozwalają modelować treści na określonych częściach ciała lub całym ciele – to MNEMONIKI RUCHOWE. Za ich pomocą dziecko łatwiej i szybciej opanuje tabliczkę mnożenia czy wielkość kątów. Dodatkowymi zaletami tych metod jest to, że zachęcają do aktywności, kreatywności i twórczego działania.

Pierwszą sztuczką-mnemoniką, jaką poznałam w dzieciństwie, przekazywaną od kilku pokoleń, jest mnemotechnika wykorzystująca tzw. metodę dłoni. Od dawna z powodzeniem stosują ją matematycy jako liczydło.

W rzeczywistości nie wiadomo, kto wpadł na pomysł, by ludzką dłoń i ciało potraktować jako narzędzie mnemotechniczne – może Pitagoras?

Przykład nr 1

Poniższa sztuczka związana jest z zapamiętywaniem liczby dni miesięcy. Zaciśnij dłonie. Wystarczy, że kosteczki zaciśniętej dłoni skojarzysz z „górkami” (w znaczeniu „więcej”) i „dołkami” (w znaczeniu „mniej”) – i umieścisz na nich miesiące, a z łatwością jesteś już w stanie zapamiętać i przypomnieć sobie, ile dni ma kwiecień.

Oto kolejne przykłady wykorzystania metody ręki do nauki matematyki, np. tabliczki mnożenia. Z reguły dzieci szybko zapamiętują mnożenie małych liczb, ale mają trudności z liczbami 6, 7, 8 i 9.

Przykład nr 2

Odwróć dłonie do twarzy. Ponumeruj każdy palec, zaczynając od małego palca, od 6 do 10. Teraz na przykład, aby pomnożyć 7 i 8, połącz palec nr 7 na lewej ręce z palcem nr 8 po prawej ręce. Liczba palców u dołu, licząc razem z połączonymi, oznacza dziesiątki (mamy ich 5). Jeśli chodzi o palce u góry, musisz je pomnożyć - oznaczają jednostki (w naszym przypadku pomnóż 3 x 2). Odpowiedź brzmi: 7 × 8 = 56.

W ten sposób możesz szybko pomnożyć cyfry przez 6, 7 i 8.

Przykład nr 3

Aby mnożyć przez 9, wyprostuj palce i połóż dłonie na stole (kciukami na zewnątrz). Ponumeruj palce od 1 do 10 zaczynając od kciuka lewej ręki. Teraz, aby pomnożyć dowolną liczbę, np. 3 przez 9, po prostu zawiń odpowiedni palec – w tym przypadku palec nr 3. Palce "przed" palcem nr 3 oznaczają dziesiątki, "po" palcu nr 3 - jednostki. Oddzielnie dodajemy do siebie dziesiątki i jedności. Wynik dodawania dziesiątek to 20, a wynik dodawania jedności to 7.

Przykład nr 4

Jeśli chcesz w przybliżeniu zmierzyć długość obiektu i nie masz pod ręką linijki, możesz użyć palców jednej ręki. Zgodnie ze średnimi ludzkimi proporcjami odległość między końcami kciuka i palca wskazującego wynosi około 18 cm, a odległość między kciukiem a małym palcem wynosi około 20 cm. Ponieważ każdy z nas ma inny rozmiar dłoni, ta metoda nie jest absolutnie dokładna.

Przykład nr 5

Jak zapamiętać stopnie kąta? Rozłóż palce tak bardzo, jak to możliwe ivpołóż dłoń na powierzchni, której kąt chcesz zmierzyć. Mały palec powinien leżeć na dolnej stronie: oznacza 0°. Kąt między kciukiem a małym palcem wynosi 90°, kąty między małym palcem i innymi palcami wynoszą odpowiednio 30°, 45° i 60°.

Już od najmłodszych lat uczymy się rozpoznawania kierunków świata. Tym razem do nauki wykorzystujemy rękę (terminu ręka używam do określenia całej kończyny górnej).

W ramach skutecznej nauki „róży wiatrów” w szkole mojej córki proponuje się wykonanie znaku krzyża (przeżegnanie się) – jako symbolu kierunków świata. Symbolika krzyża jest tak uniwersalna, że poniższy przykład nie jest wzywaniem imienia Bożego, a służy tylko jako przykład do nauki kierunków świata. I tak: stoisz przodem do mapy, za pomocą ręki wykonujesz symbol krzyża, a słowa „W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego” powinno zastąpić się nazwami kierunków: czyli na czole – północ, na klatce piersiowej – południe, na lewym ramieniu – zachód, a na prawym ramieniu – wschód.

Ciało ludzkie jest doskonałym „środkiem dydaktycznym”. Zapewne znasz i pamiętasz dziecięce pantominy, np. rysowanie cyfr na plecach, scenka prawidłowego przechodzenia przez jezdnię czy telefonowania na pogotowie? Czy kiedykolwiek przedstawiałaś/eś litery za pomocą swojego ciała? Spróbuj zamienić się w literę, to znaczy pokaż ją za pomocą gestów lub pozy ciała. Na przykład wyciągnij obie ręce nad głową, złącz nogi – to litera „Y”. Literę „M” łatwiej jest pokazać stojąc w parze, trzymając się za ręce. Pantomimę szczególnie polecam dzieciom rozpoczynającym naukę w szkole, u których potrzeba ekspresji jest bardzo duża.

Powyższe techniki są wyjątkowo skuteczne dla dzieci, dla których ruch i aktywność ciała są najlepszym sposobem na naukę. Jednak pamiętaj, że najskuteczniejsze techniki dla Twojego dziecka to takie, które dziecko samo wymyśli, a więc samo skojarzy i samo wyobrazi czy wykona w ruchu. A zatem bądźcie kreatywni.

Magdalena Niedźwiecka-Anuszczyk

Pedagog, autoryzowany trener Szkoły Pamięci Sensos w Łodzi. Prowadzi autorskie warsztaty rozwijające zdolności uczenia się w przedszkolach i szkołach. Popularyzuje i promuje nowoczesne metody przyspieszonego uczenia się, organizuje i prowadzi treningi pamięci i koncentracji uwagi.

Artykuł pochodzi z serwisu https://indywidualni.pl/edustrefa